Het werkterrein van de verpleegkundig assistenten in Frankrijk is gebaseerd op een reeks teksten die sinds 2021 elkaar opvolgen. Tussen het herzien referentiekader van dat jaar, de beschikking van 26 februari 2025 en de discussies over een mogelijke aanvullende decreet in 2026, hebben de professionals moeite om precies te identificeren welke handelingen hen zijn toegestaan, onder welke voorwaarden en met welke opleidingsverplichtingen. Dit artikel vergelijkt de geldende regelgevingen met de aangekondigde, om te meten wat er daadwerkelijk verandert in de dagelijkse praktijk.
Regelgevend kader 2021-2025 vergeleken met de verwachte ontwikkelingen in 2026
| Criteria | Referentiekader 2021 en beschikking van 26 februari 2025 | Besproken ontwikkelingen voor 2026 |
|---|---|---|
| Referentietekst | Beschikking van 10 juni 2021, aangevuld door de beschikking van 26 februari 2025 | Voorstel voor een aanvullend decreet, nog niet gepubliceerd in het Staatsblad |
| Reguliere zorg in het dagelijks leven | Toegestaan zonder aanwezigheid van de verpleegkundige als de gezondheidstoestand gestabiliseerd is of als de chronische aandoening gestabiliseerd is | Voorgestelde uitbreiding van het werkterrein onder medisch protocol |
| Technische handelingen | Toevertrouwd door de verpleegkundige op basis van de beoordeling van de situatie en de kwalificatie van de verpleegkundig assistent | Formalisering van schriftelijke protocollen voor bepaalde handelingen (aspiratie, capillaire glycemie) |
| Bijscholingsopleiding | Verplicht voor afgestudeerden vóór 2021 (beschikking van 26 februari 2025) | Waarschijnlijk integratie van aanvullende modules gerelateerd aan nieuwe handelingen onder protocol |
| Aansprakelijkheid | De verpleegkundige blijft verantwoordelijk voor de handelingen die hij toevertrouwt | Geen overdracht van aansprakelijkheid aangekondigd |
Deze tabel benadrukt een vaak verkeerd begrepen punt: de teksten van 2025 versterken een bestaand kader zonder een breuk te creëren. De discussies rond 2026 betreffen een verdere formalisering van de protocollen, niet een omwenteling in de verdeling van de verantwoordelijkheid tussen verpleegkundige en verpleegkundig assistent.
Om de technische zorghandelingen onder protocol in detail te begrijpen zoals ze zijn gedefinieerd in de huidige teksten, is het nieuwe decreet voor verpleegkundig assistenten 2026 onderwerp van een grondige analyse die deze lezing aanvult.
Reguliere zorg zonder verpleegkundige aanwezigheid: werkelijke voorwaarden en beperkingen
Het regelgevend kader van 2021 heeft het begrip reguliere zorg in het dagelijks leven geïntroduceerd. Deze zorg betreft handelingen die een autonome persoon zelf zou kunnen uitvoeren of die een mantelzorger zou kunnen overnemen. De verpleegkundige kan deze toevertrouwen aan de verpleegkundig assistent, ook buiten zijn aanwezigheid.
De centrale voorwaarde blijft de stabilisatie van de gezondheidstoestand. Een patiënt wiens chronische aandoening gestabiliseerd is, valt binnen dit kader. Een patiënt in een acute fase of wiens behandeling net is gewijzigd, valt daar niet onder.
Wat deze zorg concreet inhoudt
- Hulp bij het innemen van door de verpleegkundige voorbereide medicatie, wanneer de toedieningswijze geen bijzondere moeilijkheden met zich meebrengt en de dosering vooraf is vastgesteld
- Bewaking van reguliere parameters (temperatuur, gewicht, observatie van de huidtoestand) zonder diagnostische interpretatie
- Hygiëne- en comfortzorg aangepast aan een gestabiliseerde chronische aandoening, inclusief verschoningen, mobilisatie en preventie van doorligwonden
Het verschil tussen theorie en praktijk speelt zich af bij de beoordeling van de stabilisatie. Het is de verpleegkundige die per geval beslist of de situatie het toevertrouwen van de handeling mogelijk maakt. Geen enkele tekst legt een gesloten lijst van in aanmerking komende aandoeningen vast, wat een aanzienlijke marge voor klinische beoordeling laat.
Technische handelingen onder protocol: wat 2026 zou kunnen formaliseren
De onderscheid tussen reguliere zorg en technische handelingen vormt de kern van de hervorming. Technische handelingen (endotracheale aspiratie bij een getracheotomiseerde patiënt, meting van de capillaire glycemie) vallen momenteel onder de eigen rol van de verpleegkundige. Hun delegatie aan de verpleegkundig assistent veronderstelt een individuele beoordeling en een verifieerbare opleiding.
De beschikking van 26 februari 2025 creëert geen algemeen recht om deze handelingen uit te voeren. Het structureert de voorwaarden waaronder de verpleegkundige deze kan toevertrouwen: kwalificatie van de verpleegkundig assistent, schriftelijk protocol, traceerbaarheid. De discussies voor 2026 zijn gericht op het standaardiseren van deze protocollen op nationaal niveau, waar elke instelling momenteel zijn eigen procedures definieert.
Schriftelijk protocol en traceerbaarheid
Een schriftelijk protocol specificeert de toegestane handeling, de uitvoeringsvoorwaarden, de bewakingscriteria en de te volgen procedure in geval van afwijkingen. Traceerbaarheid vereist dat elke toevertrouwde handeling wordt gedocumenteerd in het zorgdossier, met de identiteit van de professional die deze heeft uitgevoerd.
De uitdaging van een mogelijke hervorming in 2026 betreft de harmonisatie van deze protocollen. Een verpleegkundig assistent die is opgeleid in een instelling past momenteel procedures toe die aanzienlijk kunnen verschillen van die van een andere instelling, zelfs voor een identieke handeling. De nationale standaardisatie van protocollen zou deze discrepantie verminderen.
Verplichte bijscholing voor verpleegkundig assistenten die vóór 2021 zijn afgestudeerd
De beschikking van 26 februari 2025 richt zich op professionals wiens diploma is afgegeven vóór de herstructurering van 2021. Deze verpleegkundig assistenten zijn opgeleid volgens een referentiekader dat anders was georganiseerd, met minder gedetailleerde competentieblokken dan de elf competenties van het huidige kader.
De bijscholing heeft verschillende pedagogische doelstellingen:
- Analyseren van klinische informatie die het mogelijk maakt de algemene toestand van de persoon te identificeren en de activiteiten dienovereenkomstig aan te passen
- Integreren van teamwork en gestructureerde communicatie in de dagelijkse praktijk
- Beheersen van traceerbaarheid- en evaluatietools gerelateerd aan de handelingen die onder protocol zijn toevertrouwd
- Bijwerken van kennis over preventie, met name over de risico’s die verband houden met gestabiliseerde chronische aandoeningen
De erkende opleidingsorganisaties bieden deze modules aan, waarvan de duur en inhoud worden gereguleerd door de beschikking. De financiering verloopt via de gebruikelijke mechanismen voor permanente vorming (OPCO, ontwikkelingsplan van de werkgever).
Afgestudeerden na 2021: op dit moment geen extra verplichtingen
De verpleegkundig assistenten die zijn opgeleid volgens het referentiekader van 2021 integreren deze competenties al in hun initiële opleiding. Als er in 2026 een aanvullend decreet verschijnt, zou dit echter specifieke modules voor de nieuw geformaliseerde technische handelingen kunnen introduceren, wat dan alle actieve professionals zou betreffen.
Het huidige kader wijzigt de juridische aansprakelijkheid niet: de verpleegkundige blijft verantwoordelijk voor de handelingen die hij aan de verpleegkundig assistent toevertrouwt. De bijscholing draagt deze verantwoordelijkheid niet over, maar garandeert dat de professional over de vaardigheden beschikt om de handeling uit te voeren onder de voorwaarden die in het protocol zijn vastgelegd. Elke regelgevende evolutie in 2026 moet dit punt verduidelijken, dat de meest voorkomende zorg op het terrein blijft.
